گزارش سال ۱۴۰۴گروه دیجی‌کالا: سالی که جنگ سبد خرید ایرانی‌ها را تغییر داد

گروه دیجی‌کالا گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ خود را منتشر کرده و بر خلاف سال‌های گذشته، این‌بار روایت اصلی گزارش فقط رشد و آمار فروش نیست؛ بلکه تصویری از یک سال پرتلاطم است که تورم، جنگ و قطعی اینترنت رفتار خرید ایرانی‌ها را در هر بخشی از زندگی، از خرید روزانه گرفته تا الگوی تفریح و سرگرمی زیر و رو کرد.

این گزارش تفصیلی آمارهای متعددی از بخش‌های گوناگون فروشگاه اینترنتی دیجی‌کالا و سایر شرکت‌های گروه را در خود جای داده است. این اولین بار است که گروه دیجی‌کالا گزارش کاملی از عملکرد بزرگترین فروشگاه اینترنتی کشور و تمامی شرکت‌های تابعه خود را منتشر می‌کند. همچنین گزارش سال ۱۴۰۴ گروه دیجی‌کالا مجهز به یک دستیار هوش مصنوعی است که کاربران می‌توانند با کمک آن در این گزارش کند و کاو کنند. این گزارش همچنین آمار دقیقی از رفتار کاربران در دو برهه زمانی جنگ در سال ۱۴۰۴ و اوایل سال ۱۴۰۵ را نشان می‌دهد و یک مقایسه جالب‌توجه درباره تغییرات اقتصادی در سفره مردم ایران در سال ۱۴۰۴ نسبت به سالیان گذشته را به نمایش در می‌آورد. 

دیجی‌کالا در یک نگاه

طبق این گزارش، دیجی‌کالا در سال ۱۴۰۴ روزانه ۵.۶ میلیون بازدیدکننده و ۴.۴ میلیون جست‌وجو داشته و ۱.۸ درصد از کل خرده‌فروشی ایران (نه فقط بخش آنلاین) از آن این پلتفرم بوده است. در پایان سال، بیش از ۴۲۶ هزار فروشنده فعال و ۹۷۰۰ همکار تمام‌وقت زیر چتر دیجی‌کالا فعالیت کردند. تعداد مشتری‌های این پلتفرم به بیش از ۲۷۴۰ شهر و روستای ایران رسید. تنوع کالایی رکورد ۱۵.۳ میلیون کالا را شکست و ارزش کالاهای فروخته‌شده نسبت به سال قبل ۹۱.۵ درصد رشد کرد؛ هرچند بخش بزرگی از این رشد ناشی از افزایش ۷۴ درصدی میانگین قیمت کالاها بود، نه صرفاً افزایش تعداد سفارش‌ها.

جنگ در سبد خرید ایرانی‌ها

شاید جالب‌توجه‌ترین فصل گزارش امسال، فصلی مستقل با عنوان «جنگ» باشد. دیجی‌کالا با اشاره به دو دوره درگیری نظامی در سال ۱۴۰۴ (یک جنگ ۱۲روزه از اواخر خرداد و یک جنگ ۳۹روزه از اسفند تا فروردین ۱۴۰۵)، داده‌های دقیقی از تأثیر این بحران‌ها بر رفتار خرید منتشر کرده است.

در روزهای جنگ، میانگین سفارش‌های روزانه نزدیک به ۴۹ درصد افت کرد و نرخ لغو سفارش ۳۳ درصد افزایش یافت، اما اندازه سبد خرید تقریباً ثابت ماند؛ یعنی مردم کمتر خرید کردند، ولی هر بار که تصمیم می‌گرفتند، مثل همیشه خرید می‌کردند. نکته جالب‌تر این‌که پس از هر آتش‌بس، سفارش‌ها نه‌تنها به روال عادی برگشتند، بلکه با رشد ۱۰۰ درصدی نسبت به دوران جنگ، حتی از سطح پیش از جنگ هم فراتر رفتند.

الگوی خرید هم در این روزها کاملاً تغییر کرد: کالاهای بادوام مثل مبلمان و لوازم خانگی برقی با افت ۵۱ تا ۶۱ درصدی فروش روزانه مواجه شدند، در حالی‌که سهم دارو و مکمل، پاوربانک و باتری، و کالاهای مرتبط با برق اضطراری از سبد خرید بالا رفت. دیجی‌کالا حتی نشان می‌دهد که نشانه‌های نگرانی از جنگ، چند روز پیش از شروع رسمی آن هم در آمار خرید کنسرو و آب معدنی قابل مشاهده بوده است.

در فصل مربوط به لجستیک هم آمده که در دوران جنگ، با وجود قطعی اینترنت و از کار افتادن GPS، رانندگان دیجی‌اکسپرس با نسخه آفلاین اپلیکیشن به کار ادامه دادند و نرخ تحویل به‌موقع در کل سال به ۹۳.۲۷ درصد رسید؛ افتی که به گفته دیجی‌کالا کاملاً ناشی از همین دو بازه بحرانی بوده است.

در دوران جنگ همچنین لیست جستجوهای کاربران تغییر یافته و کالاهایی مثل برنج هندی، دوربین شکاری، پنل خورشیدی، پرچم ایران و سیم‌کارت سفید وارد لیست کالاهای پرجستجو شد.

زندگی زیر فشار تورم

فصل دوم گزارش، به روایت زندگی روزمره مردم در سایه تورم اختصاص دارد. برای نمونه، هزینه یک وعده شام قرمه‌سبزی برای یک خانواده چهارنفره از ۶۳۲ هزار تومان در ابتدای سال به بیش از ۱.۴۷۷ میلیون تومان در پایان سال رسیده؛ رشدی ۱۳۴ درصدی. حتی «وعده اقتصادی» ماکارونی با سویا هم ۱۳۹ درصد گران‌تر شده است. در میان کالاهای خوراکی، روغن سرخ‌کردنی با ۳۰۵ درصد و کره گیاهی با ۳۰۴ درصد، بیشترین جهش قیمت را داشتند.

همین فشار رفتار مردم در خرید کالاهایی مانند پروتئین را محتاط‌تر کرد. مردم مصرف پروتئین را کنار نگذارند، اما در خرید آن به جیب خود نگاه دقیق‌تری انداختند: سهم ریالی گوشت از سبد خرید خوار و بار ۲۰ درصد و تعداد سفارش‌های حاوی پروتئین ۳۴ درصد کاهش یافته است. کالاهای بهداشتی هم بی‌نصیب نمانده‌اند؛ قیمت شامپو ۱۱۷ درصد و خمیردندان ۹۵ درصد بالا رفته است.

مشتریان، بلک‌فرایدی و تخفیف‌های نجومی

دیجی‌کالا ۳۸.۵ درصد از خریدارانش را زن و ۶۱.۵ درصد را مرد اعلام کرده، هرچند تأکید می‌کند این آمار بر پایه حساب کاربری است و لزوماً بازتاب دقیق سهم واقعی زنان در خرید نیست. در سال ۱۴۰۴، بیش از دو میلیون نفر برای اولین بار از دیجی‌کالا خرید کردند و رکورد بازدید یک‌روزه با ۱۶.۶ میلیون بازدید، در اوج کمپین بلک‌فرایدی ثبت شد.

در همین کمپین، ۱۵.۵ میلیون کالا به ارزش ۱۵ هزار میلیارد تومان فروخته شد؛ رشدی ۱۲۰ درصدی نسبت به بلک‌فرایدی سال ۱۴۰۳. جالب‌ترین بخش این کمپین اما تخفیف‌های نزدیک به صددرصدی بود: یک یخچال فریزر ال‌جی با ۹۹.۵۹ درصد تخفیف، یک آیفون ۱۷ پرومکس با ۹۹.۵۶ درصد تخفیف، یک موتورسیکلت کبیر با ۹۹.۴۷ درصد تخفیف و ۵ خودروی ۲۰۷ با تخفیف ۹۹ درصدی، به قیمت یک میلیون تومان به فروش رسیدند. در مجموع، ۴۱.۵ درصد از کل فروش سال با تخفیف انجام شده است.

دیجی‌پی؛ از اعتبار خرید تا فروشگاه‌های حضوری

بخش مالی دیجی‌کالا هم در سال فشار اقتصادی رشد چشمگیری داشت. مجموع خرید اعتباری (BNPL) کاربران ۲۲۱ درصد و اعتبار سازمانی کسب‌وکارها ۱۴۱ درصد رشد کرد. 

دیجی‌پی حالا در بیش از پنج هزار برند و فروشگاه حضوری در سراسر ۳۱ استان کشور پذیرنده دارد؛ از طلافروشی و درمانگاه تا پوشاک و خودرو.

هوش مصنوعی، از خلاصه نظرات تا دستیار خرید

دیجی‌کالا در سال ۱۴۰۴ هوش مصنوعی را وارد تجربه خرید کرده است. دستیار هوشمند این پلتفرم بیش از ۲.۵ میلیون مکالمه با حدود ۱.۱۷ میلیون کاربر یکتا داشته و خلاصه‌سازی نظرات کاربران هم به‌طور ماهانه یک میلیون نفر را پوشش می‌دهد. جست‌وجوی تصویری هم رشدی ۲۰برابری را تجربه کرده است. در حوزه دسترس‌پذیری، دستیار صوتی به کاربران نابینا و کم‌بینا (بیش از ۷۲۰ هزار نفر در یک ماه) امکان خرید بدون نیاز به دیدن صفحه را داده است.

فروشندگان، بومی‌محلی و کسب‌وکارهای کوچک

میانگین فروش سالانه هر فروشنده دیجی‌کالا از ۸۳۱ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ به ۱.۲ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده و سهم برندهای ایرانی از کل فروش هم از ۴۷ به ۵۰ درصد افزایش یافته است. در بخش «بومی‌محلی» که فرصت فروش را به کسب‌وکارهای کوچک و روستایی می‌دهد، تعداد فروشندگان به ۱۸ هزار و ۲۳۱ نفر رسیده (رشد ۲۷ درصدی) و جالب اینکه استان سیستان و بلوچستان با ۸۳۸ درصد رشد فروشنده، پیشتاز کل کشور بوده است.

دیجی‌کالا بیزینس و بازار B2B

بازوی B2B دیجی‌کالا هم رشد قابل‌توجهی داشته: ارزش کل معاملات ۶۶ درصد و تعداد سفارش‌ها ۳۲ درصد بالا رفته است. بخش خرده‌فروشان فعال در این پلتفرم با رشد ۱۴۵ درصدی همراه بوده و تعداد سفارش‌های ثبت‌شده در این کانال ۳۴۹ درصد رشد کرده است.

مسئولیت اجتماعی؛ کمک در سخت‌ترین روزها

در کنار داده‌های تجاری، دیجی‌کالا مهر هم فعال بوده است: ۵۳ هزار نیکوکار در کمپین‌های این پلتفرم مشارکت کردند و بیش از ۴۳۴ هزار کالا به ارزش ۲۲ میلیارد تومان به نیازمندان اهدا شد. دیجی‌کالا هزینه ارسال این کمک‌ها (حدود ۹ میلیارد تومان) را خودش پرداخت کرده تا کمک مردم بدون کسر به دست نیازمندان برسد؛ حتی تا روستاهای دورافتاده توتان و فنوج در سیستان و بلوچستان.

سوپرمارکت دیجی‌کالا؛ اولین قدم به دنیای فیزیکی

سال ۱۴۰۴ سالی بود که دیجی‌کالا برای اولین‌بار از دنیای دیجیتال بیرون آمد و پا به دنیای فیزیکی گذاشت. سوپرمارکت دیجی‌کالا حالا از دو بخش آنلاین (شامل سوپرمارکت فوری و سوپرمارکت زمان‌بندی‌شده) و حضوری تشکیل شده است. دو شعبه حضوری در تهران -یکی در بلوار کاوه و یکی در پاسداران- با بیش از هشت هزار محصول در ۱۱۳ گروه کالایی افتتاح شدند تا مشتریانی که ترجیح می‌دهند کالا را از نزدیک ببینند و همان لحظه بخرند، گزینه‌ای مطمئن داشته باشند.

در میان مدل‌های مختلف، سوپرمارکت فوری دیجی‌کالا -که ارسال کالا در کمتر از یک ساعت را وعده می‌دهد- بیشترین استقبال را داشت و با رشد ۸۰ درصدی مشتری، دیگر محدود به تهران نماند و به ۲۲ استان کشور رسید؛ از مشهد و اصفهان تا رشت. 

سایر شرکت‌های گروه

در پایان، گزارش نگاهی هم به سایر اعضای اکوسیستم دیجی‌کالا دارد. فیدیبو، بازوی فرهنگی گروه، امسال با معرفی «فیدیبو آرت» به حوزه کنسرت و تئاتر هم ورود کرده و آماری از این موضوع منتشر ساخته است.  در دوره قطعی سراسری اینترنت (۱۸ تا ۲۱ دی)، پس از بازگشت نسبی اینترنت، استفاده از کتاب صوتی و الکترونیک ۵۰ درصد افزایش یافت. دیجی‌فای هم که ابزار ساخت فروشگاه آنلاین برای کسب‌وکارهاست، در سال گذشته میزبان ۴۲ هزار فروشگاه تازه بوده است. آمارهای دیگری درباره دیجی‌نکست و میزان سرمایه‌گذاری‌های این مجموعه و اسمارتک، آپتایم، گنجه، میاره و… نیز در گزارش گروه دیجی کالا در سال ۱۴۰۴ مشاهده می‌شود.

برای دانلود و خواندن این گزارش می‌توانید به این لینک مراجعه کنید و با هوش مصنوعی دیجی‌کالا درباره این گزارش گفتگو کنید.