گزارش: نوار جستجوی دیجی‌کالا در ۶۰ روز جنگ؛ داده‌های رفتار کاربران، روایتی متفاوت از یک جامعه در بحران

دیجی‌‌کالا در اولین شماره از مجله اینترنتی دیجی‌کالا نگاهی به آمار جستجوی کاربران در ایام جنگ داشته است. از هشتم اسفند ۱۴۰۴ که جنگ آغاز شد تا پایان فروردین ۱۴۰۵، رفتار جستجوی کاربران دیجی‌کالا سه فاز مجزا را طی کرد: آمادگی اضطراری، مقاومت فرهنگی، و بازگشت به زندگی. این داده‌ها نشان می‌دهند جامعه ایرانی در دوران بحران، چه اولویت‌هایی داشت و چه زمانی تصمیم گرفت به روتین عادی بازگردد.

فاز اول — ۸ تا ۲۰ اسفند: آمادگی اضطراری

در نخستین روزهای جنگ، جستجوهای کاربران به سمت کالاهای ضروری و بقامحور چرخید. جستجوی «تصفیه هوا» ۳.۸ برابر افزایش یافت — بیشترین رشد این فاز — که مستقیماً با نگرانی از تهدیدات هوایی مرتبط بود. «کنسرو» ۱.۷ برابر، «گالن بنزین» ۱.۵ برابر، «ماسک شیمیایی» ۱.۴ برابر و «بخاری نفتی» ۱.۳ برابر رشد کردند.

نکته قابل توجه در این داده‌ها، نسبتاً متعادل بودن اعداد است. رشدهای یک تا چهار برابری نشان می‌دهد بازار هنوز به مرحله خرید هیجانی نرسیده بود — کاربران داشتند می‌سنجیدند، نه هجوم می‌بردند.

فاز دوم — ۲۱ تا ۲۹ اسفند: تقاضای موازی

در هفته پایانی سال، یک الگوی غیرمعمول در داده‌ها ظاهر شد: کاربران همزمان هم کالاهای اضطراری و هم کالاهای نوروزی جستجو می‌کردند.

«آجیل» با ۸ برابر رشد، بالاترین جهش این فاز را ثبت کرد — عددی که از تمام کالاهای بقامحور فاز اول بالاتر است. «کپسول گاز» ۲.۸ برابر، «هفت‌سین» و «آکواریوم» هر کدام ۲.۴ برابر، «پوشک بچه» ۱.۶ برابر و «ترقه چهارشنبه‌سوری» ۱.۵ برابر رشد کردند.

این داده‌ها نشان می‌دهد که مصرف‌کننده ایرانی در این دوره دو سبد خرید موازی داشت: یکی برای بدترین سناریوی ممکن، یکی برای حفظ آیین‌های فرهنگی. این رفتار دوگانه در ادبیات مدیریت بحران به «انعطاف فرهنگی» شناخته می‌شود — توانایی یک جامعه برای حفظ هویت اجتماعی در موازات پاسخ به تهدید.

فاز سوم — ۱ تا ۱۵ فروردین: بزرگ‌ترین جهش ثبت‌شده

دوم فروردین، بزرگ‌ترین جهش یک‌روزه در کل دوره رخ داد. جستجوی «موتور برق» از ۱٬۳۶۶ مورد در روز عادی به ۵۱٬۳۲۷ مورد رسید — رشد ۳۷ برابری در یک روز.

همزمان، «پاوربانک خورشیدی» ۳۷.۵ برابر، «پنل خورشیدی» ۲۳ برابر، «اینورتر» ۱۲ برابر، «چراغ نفتی» ۱۱ برابر و «مبدل برق خودرو» ۱۰.۶ برابر رشد کردند.

تمرکز این جستجوها روی یک محور واحد است: تولید یا ذخیره انرژی مستقل از شبکه برق سراسری. این داده‌ها نشان می‌دهند تهدید قطع برق — نه تهدید هوایی یا شیمیایی — جدی‌ترین نگرانی کاربران در اوج درگیری بود.

فاز چهارم — ۱۶ تا ۳۱ فروردین: شاخص بازگشت

با اعلام آتش‌بس، جستجوها چرخش کامل کردند. «کرم آبرسان» ۸.۵ برابر، «مک‌بوک» ۷ برابر، «فلاسک» ۶.۴ برابر، «تراول‌ماگ» ۶ برابر، «پیانو» ۵.۳ برابر، «ژل ابرو» ۴.۲ برابر، «آینه قدی» ۴ برابر و «اسکوتر برقی» ۳.۹ برابر رشد کردند.

این کالاها یک وجه مشترک دارند: همه به فضای بیرون از خانه اشاره می‌کنند. فلاسک و تراول‌ماگ برای حرکت، اسکوتر برای جابجایی، کرم آبرسان و ژل ابرو برای دیده شدن. رشد جستجوی «آینه قدی» نیز در این چارچوب معنا پیدا می‌کند — کاربرانی که پس از هفته‌ها حبس در خانه، دوباره به ظاهر خود اهمیت می‌دادند.

قابل توجه‌ترین داده این فاز، «پیانو» است. فاصله زمانی بین اوج جستجوی «موتور برق» و اوج جستجوی «پیانو» ۱۴ روز بود.

داده‌های ۶۰ روز جنگ یک روند خطی را نشان می‌دهند: از خرید بقامحور به خرید هویت‌محور. سرعت این چرخش — که در برخی شاخص‌ها به کمتر از دو هفته رسید — نشان می‌دهد جامعه ایرانی آستانه بازگشت به روتین عادی را پیش از پایان رسمی درگیری داشت.